Lezen en laten lezen
Leraren als leesbevorderaars in het PO en VO
Het lezen van literatuur is gunstig voor de ontwikkeling van leerlingen tot gemotiveerde, ‘diepe’ lezers. Er zijn echter indicaties dat Nederlandse leraren in basis- en voortgezet onderwijs weinig literaire teksten lezen die voor hun leerlingen relevant zijn en dat hun repertoirekennis en leesbevorderingscompetenties achterblijven. Die situatie belemmert leraren de leesfrequentie en -motivatie, en het leesbegrip van leerlingen te stimuleren. Het doel van dit project is de leesfrequentie, repertoirekennis en leesbevorderingscompetenties van zittende en aankomende leraren (studenten van de pabo en tweedegraadslerarenopleiding) te versterken en ze zo in staat te stellen hun leerlingen beter te ondersteunen.
Het onderzoek kent twee deelprojecten: één gericht op het basisonderwijs en één op het tweedegraadsgebied Nederlands in het voortgezet onderwijs (vmbo en onderbouw havo/vwo). Elk deelproject bestaat uit een aantal parallelle deelstudies. In de eerste fase van elk project wordt op basis van de uitkomsten van een literatuurstudie, survey-onderzoek en een verdiepend kwalitatief onderzoek inzicht gegeven in leesgedrag, repertoirekennis en leesbevorderingscompetenties van (aankomende en zittende) leraren en van de leescultuur op scholen. In de tweede fase wordt in een designstudie door kennis- en praktijkprofessionals in co-creatie een aanpak ontwikkeld gericht op de versterking van leraren als leesbevorderaars in basis- en voortgezet onderwijs. In
de derde fase worden de effecten van de aanpak getest in een veldexperiment. Het project zal resulteren in een overdraagbare interventie, die in de laatste fase wordt verspreid.
Dit project wordt uitgevoerd door Hogeschool KPZ en Hogeschool Rotterdam.
Looptijd: 2024-2028
Projectpartners: 17 consortiumpartners, Hogeschool IPABO, Hogeschool Viaa, Hogeschool Utrecht, Vrije Universiteit Amsterdam, Stichting Lezen en SLO.
Resonansgroep: Wenckje Jongstra, Ageeth Bergsma, Claire Goriot, Jacqueline van Kruiningen, Marloes Schrijvers, Tamme Spoelstra, Roel van Steensel, Jacqueline Bel, Jette van den Eijnden, Jocelijn Pleumeekers, Heleen Rijckaert, Fiona van Koot, Annette Thijs, Eline Sparreboom, Tes Schmeink, Robert Chamlaun, Heidi Goedvriend, Diana de Visser, Evelien Silvius en Ekram Dannouni.
Ontwikkelteam Lezen en laten lezen
Wenckje werkt als lector Taal & Ontwikkeling in het Kennis- en Innovatiecentrum van Hogeschool KPZ. Ze is o.a. projectleider van het RAAK PRO-project Lezen en laten lezen; leraren als leesbevorderaars in het PO en VO. Ook is ze lid van de Adviesgroep Primair Onderwijs van Stichting Lezen en van de Kennistafel Effectief Leesonderwijs. Daarnaast begeleidt ze een kenniskring met taal- en leesexperts van partnerbesturen.
Annemarie is docent-onderzoeker op Hogeschool KPZ. Ze werkt als docent Taal bij de pabo en de pep. Haar passie voor lezen en jeugdliteratuur kan ze kwijt in de post-hbo opleiding Specialist Jeugdliteratuur en onderzoek naar leesbevordering en tekstloze prentenboeken.
Danique is derdejaars student aan de Hogeschool KPZ. Zij is student-assistent Taalstimulering binnen de school en werkt mee aan het RAAK PRO-project Lezen en laten lezen; leraren als leesbevorderaars in het PO en VO.
Marloes werkt aan de Hogeschool Rotterdam als lerarenopleider Nederlands en bij het Kenniscentrum Talentontwikkeling aldaar als postdoctoraal onderzoeker, binnen het project Lezen en laten lezen: leraren als leesbevorderaars in PO en VO. Haar missie is om (beginnende) leraren Nederlands in het voortgezet onderwijs te ondersteunen om lezers voor het leven te zijn, zodat zij op hun beurt hun leerlingen kunnen helpen dat ook te worden.
Cheryl werkt als docent Nederlands op het Avicenna College te Rotterdam. Zij is lid van de werkgroep Taalbeleid en verantwoordelijk voor het fictieonderwijs. In het verleden zij meegeholpen met het oprichten van een literaire basisschool in Rotterdam.
Gijs is lerarenopleider Nederlands en leerlijncoördinator vakdidactiek aan de Hogeschool Rotterdam. Daarnaast vervult hij diverse functies binnen het vakgebied: hij is lid van het ontwikkelteam Lezen en laten lezen, penningmeester van Stichting Conferenties Onderwijs Nederland, redactielid van de landelijke kennistoets Nederlands en mede-initiatiefnemer van VONK, een online platform voor vakvernieuwing. In al zijn werk verbindt hij praktijk, beleid en onderzoek rond het schoolvak Nederlands en draagt hij bij aan de professionalisering van (toekomstige) docenten.
Jasmijn werkt als onderzoeksassistent bij het RAAK PRO-project Lezen en laten lezen, waar zij ondersteuning biedt bij voor het onderdeel van het VO. Daarbij studeert ze Nederlandse Taal en Cultuur aan de Universiteit Utrecht, met als specialisatie letterkunde. Momenteel volgt ze ook de educatieve minor aan de GST UU, waarvoor zij stage loopt als docent Nederlands op het MollerJuvenaat.
Caroline werkt bij Stichting Lezen als specialist praktijkonderwijs en vmbo. Ze heeft op twee middelbare scholen gewerkt als schoolmediathecaris en daarna een aantal jaren bij Probiblio, de provinciale Bibliotheekorganisatie voor Noord-en Zuid-Holland. Hier coördineerde ze projecten die de samenwerking tussen scholen en bibliotheken bevorderen. Bij Stichting Lezen is de aanpak de Bibliotheek op school één van haar focuspunten, naast landelijke campagnes zoals de Jonge Jury, de voorleeswedstrijd Read2Me en de Verhalenvinder. Ze is tevens betrokken bij de website lezeninhetvo.nl.
Peter werkt als specialist opleidingen bij Stichting Lezen, het landelijk kenniscentrum voor lezen, leesbevordering en literatuureducatie. Stichting Lezen richt zich op kinderen en jongeren van 0-20+. Voor de pabo’s coördineert hij onder meer de ontwikkeling van de minor De Leesspecialist en met docenten van de tweedegraads lerarenopleiding Nederlands schrijft hij aan de tweede druk van het studieboek Jeugdliteratuur en didactiek. Handboek voor vo en mbo. Samen met bibliotheken werkt hij aan de Bibliotheek op school voor de opleidingen.
Caroline heeft jarenlange ervaring als docent Nederlands en filmdocent. Ze is een leesbevorderaar in hart en nieren waarbij ze inclusie en diversiteit voorop zet. Ze is o.a. lid van de Kennistafel Effectief Leesonderwijs, de klankbordgroep voor leraren van het NRO, Netwerk Filmeducatie, verzorgt lesmateriaal en trainingen voor bibliotheken, scholen en organisaties en werkt vol passie aan Sloop Dit Boek, de Jonge Jury en het RAAK-PRO project Lezen en Laten Lezen; leraren als leesbevorderaars in het po en vo.
Inouk werkt als associate lector Lezen op Hogeschool IPABO in Amsterdam en Alkmaar. Zij is medeontwikkelaar van de afstudeerrichting Lezen voor vierdejaars pabostudenten en zij geeft les binnen deze afstudeerrichting. In haar onderzoek richt zij zich bijvoorbeeld op leesbegrip en leesplezier van leerlingen en (aankomend) leerkrachten en op kritische geletterdheid. Zij neemt deel aan de Kennistafel Effectief Leesonderwijs.
Judith is directeur van IKC de Wieden in Zwolle. Op haar school realiseert ze thematisch onderwijs via het Nederlands Kennis Curriculum, met als basis jeugdliteratuur en rijke teksten. Ze is Master SEN taalspecialist en heeft ze jarenlang als bovenschools taalspecialist gewerkt voor de stichting OOZ. Ze is lid van de kenniskring Taal en Ontwikkeling van KPZ en van de Focusgroep van Windesheim. Met haar school heeft ze bovendien deelgenomen aan het pilot project ‘Lezen en laten lezen’.
Esther heeft, na 20 jaar een praktijk voor Kinderoefentherapie gehad te hebben, de overstap naar het onderwijs gemaakt. Na twee jaar PABO is zij doorgestoomd naar ‘Specialist Jonge Kind’, ‘Intern Begeleider’ en ‘Leescoördinator’. Haar missie is om leesplezier bij kinderen en leerkrachten te stimuleren en bij te dragen aan een geletterde maatschappij. Met haar enthousiasme en gedrevenheid geeft zij veel energie die ze weer oplaadt met skiën en schaatsen.
Anne werkt als coördinator taal en lezen op de Johan de Witt scholengroep in Den Haag. Ze is vanuit die rol verantwoordelijk voor de mediatheek en het boekenaanbod op de verschillende locaties, de uitvoer, aanpassen en evalueren van het talenbeleidsplan. Samen met collega’s heeft ze verdiepende modules ontworpen.
Lys is lerarenopleider Nederlands aan de Hogeschool Utrecht. Ze verzorgt vooral vakken binnen het literaire domein van de lerarenopleiding Nederlands, maar ze combineert dit graag met lessen over samenhangend burgerschapsonderwijs en vakdidactiek voor het schoolvak Nederlands. Sinds 2024 is zij verbonden aan het Lectoraat Curriculumvraagstukken Funderend Onderwijs. Het versterken van literaire competentie van leerlingen en docenten (in opleiding) is een belangrijke drijfveer in haar werk.
