Differentiëren vindt niet alleen plaats binnen de les. Wat er gebeurt in de les hangt nauw samen met de voorbereiding van de periode, van de les, en de evaluatie achteraf. In hoeverre een leraar haar onderwijs daadwerkelijk afstemt op de behoeften van leerlingen is daarom niet te bepalen met alleen een lesobservatie. Uit ons onderzoek blijkt ook dat differentiëren een sterk cognitief aspect heeft.
Daarom is door de Universiteit Twente, Hogeschool KPZ en de HAN ‘ADAPT’ ontwikkeld (Assessing Differentiation in All Phases of Teaching): een instrument waarmee je kijkt naar differentiatievaardigheden van leraren door middel van een lesobservatie en een verdiepend interview, aan de hand van 23 indicatoren.
In deze training leer je kijken ‘door de ADAPT-bril’. Je leert observeren, interviewen en zorgvuldig scoren, en ADAPT inzetten om samen met collega’s gerichte vervolgacties te bepalen en differentiatie doelgericht te versterken.
Wat levert deze training je op?
Na afloop kun je ADAPT binnen je eigen school op verschillende manieren inzetten:
- als observatie- en interviewinstrument om differentiatievaardigheden systematisch in kaart te brengen;
- als gespreksstarter voor een inhoudelijke dialoog over differentiëren binnen het team;
- als leidraad bij periode- en lesvoorbereiding;
- als self-assessmentinstrument waarmee leraren hun eigen ontwikkeling in beeld brengen.
Zo gebruik je ADAPT niet alleen om inzicht te krijgen, maar ook om samen gerichte vervolg- en verbeteracties te formuleren en uit te voeren.
Onderdeel van de ‘kansrijke’ ADAPT-interventie
Deze regionale ADAPT-training maakt deel uit van de bredere ADAPT-interventie, die door het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) is aangemerkt als kansrijke interventie ter versterking van de basisvaardigheden.
Binnen de volledige interventie wordt deze training gecombineerd met vijf teambijeenkomsten op school. Indien gewenst kan daarnaast coaching in de eigen school plaatsvinden door een ADAPT-trainer.
De training is ook los te volgen voor professionals die zich willen verdiepen in het werken met ADAPT.
Opzet van de training
De training bestaat uit drie inhoudelijke bijeenkomsten aan het begin van het traject, gevolgd door toepassing in de eigen praktijk en drie intervisiebijeenkomsten.
Bijeenkomst 1 – Kennismaken met ADAPT (2 uur)
Introductie op de achtergrond en opbouw van het ADAPT-instrument. We bespreken de 23 indicatoren en de onderliggende fasen van differentiëren.
Tussen de bijeenkomsten bestudeer je kennisclips en oefen je met voorbeeldmateriaal in de online leeromgeving.
Bijeenkomst 2 – Oefenen met scoren (3 uur)
Je oefent gezamenlijk met het observeren van een les en het analyseren van een interview. We bespreken overwegingen bij het scoren en scherpen de interpretatie van indicatoren aan.
Na deze bijeenkomst oefen je zelfstandig met het scoren van een extra les en interview via de online leeromgeving.
Bijeenkomst 3 – Verdiepen en voorbereiden op de praktijk (2 uur)
We verdiepen het scoren en bereiden je voor op het toepassen van ADAPT in je eigen school. Je leert hoe je interviews voert en hoe je resultaten vertaalt naar ontwikkelpunten.
Toepassing in de eigen praktijk
Na de eerste drie bijeenkomsten breng je met ADAPT de beginsituatie op je school in kaart. Op basis van observaties en interviews ontstaat een helder beeld van differentiatievaardigheden op individueel en schoolniveau. Dit vormt de basis voor gerichte coaching.
Intervisiebijeenkomsten – Coaching en verdieping (3×2 uur)
In drie intervisiebijeenkomsten word je verder ondersteund in je rol als coach:
- analyseren van de beginsituatie en bepalen van ontwikkelpunten;
- versterken van coachingsvaardigheden en feedback geven met ADAPT;
- organiseren van collegiale consultatie;
- evalueren van voortgang en bepalen van vervolgstappen.
- Contacttijd: 13 uur (regionale bijeenkomsten)
- Zelfstudie: circa 10 uur (bestuderen van de handleiding, kennisclips bekijken en oefenen met het scoren van observaties en interviews)
- Toepassing in de eigen praktijk: Daarnaast pas je ADAPT toe binnen je eigen school, bijvoorbeeld door observaties en coachgesprekken te voeren. De tijdsinvestering hiervoor verschilt per school en hangt samen met de gekozen aanpak en omvang van het team.
- Intern begeleiders
- Kwaliteitscoördinatoren
- Schoolleiders
- Rekencoördinatoren
- Onderwijsadviseurs
- (school)opleiders
Wij adviseren scholen om met minimaal twee deelnemers per school deel te nemen. Zo ontstaat er binnen de school voldoende draagvlak en kunnen deelnemers elkaar ondersteunen bij het toepassen van ADAPT in de praktijk.
De regionale ADAPT-training wordt aangeboden tegen een vast tarief per school.
Vast tarief per school (maximaal 4 deelnemers): € 1.937,-
Wij adviseren scholen om met minimaal twee deelnemers per school deel te nemen, zodat het werken met ADAPT binnen het team goed kan worden geborgd.
Individuele deelname is mogelijk indien er ruimte is binnen een regionale groep. Neem hiervoor contact met ons op.
Voor deelname aan de training schaffen deelnemers zelf de volgende publicaties aan via Uitgeverij Pica:
- Differentiëren in 5, 4, 3…
- ADAPT-handleiding
Meer informatie en bestellen via: Voordeelpakket Differentiëren + ADAPT – Uitgeverij Pica
In het schooljaar 2026-2027 staan de volgende bijeenkomsten gepland in Zwolle:
- Woensdag 9 september 2026 – 10.00–12.00 uur
- Donderdag 24 september 2026 – 10.00–13.00 uur
- Dinsdag 6 oktober 2026 – 10.00–12.00 uur
De data voor de intervisiebijeenkomsten worden later bekendgemaakt.
De regionale ADAPT-training wordt daarnaast ook verzorgd bij de HAN en in de regio Amsterdam (in samenwerking tussen KPZ, Universiteit Twente en HAN).
De planning voor Amsterdam is:
- Dinsdag 8 september 2026 – 10.00–12.00 uur
- Maandag 21 september 2026 – 10.00–13.00 uur
- Donderdag 1 oktober 2026 – 10.00–12.00 uur
De data voor de intervisiebijeenkomsten worden later bekendgemaakt.
Opgave voor de regiobijeenkomsten in Zwolle en Amsterdam kan via het inschrijfformulier hiernaast.
De planning voor Arnhem is:
- Dinsdag 15 september 2026 – 10.00–12.00 uur
- Donderdag 24 september 2026 – 10.00–13.00 uur
- Maandag 5 oktober 2026 – 10.00–12.00 uur
De data voor de intervisiebijeenkomsten worden later bekendgemaakt.
Opgave voor de regiobijeenkomsten in Arnhem kan door een mail te sturen naar: janneke.vandersteen@han.nl
Certificering
Na afronding van de training ontvang je een bewijs van deelname van Hogeschool KPZ.
Vragen of interesse?
Wil je deelnemen aan de regionale ADAPT-training of meer weten over de volledige ADAPT-interventie? Neem contact met ons op via next@kpz.nl.
Trainer
Docent van deze training is projectleider, onderzoeker en hogeschooldocent Trynke Keuning – Hogeschool KPZ
Partners
Deze regionale ADAPT-training wordt verzorgd in samenwerking met de Universiteit Twente en de HAN. Afhankelijk van de regio vindt de training plaats bij Hogeschool KPZ (Zwolle) of bij de HAN (Arnhem/Nijmegen). Ook in de regio Amsterdam worden in samenwerking tussen KPZ, de UT en de HAN bijeenkomsten georganiseerd.
Heb je vragen?
Of wil je meer informatie over andere opleidingsmogelijkheden? Neem dan contact op met next@kpz.nl