Word dé specialist in gedrag en passend onderwijs
Elke leerling verdient een veilige leeromgeving waarin hij of zij zich optimaal kan ontwikkelen. Tegelijkertijd krijgen leraren steeds vaker te maken met uiteenlopende onderwijsbehoeften, complexe gedragsvraagstukken en verschillen in sociaal-emotionele ontwikkeling.
In de post-hbo-opleiding Specialist Onderwijsbehoefte en Gedrag van Hogeschool KPZ ontwikkel je je tot dé gedragsspecialist binnen jouw school. Je leert gedrag beter begrijpen, analyseren en begeleiden. Daarnaast versterk je jouw pedagogisch handelen en leer je collega’s coachen bij complexe onderwijsvraagstukken.
Na afronding beschik je over direct toepasbare kennis én praktische interventies waarmee je het verschil maakt voor leerlingen, collega’s en de school als geheel.
Is deze opleiding iets voor jou?
Deze opleiding is bedoeld voor bevoegde leraren (speciaal) basisonderwijs en andere onderwijsprofessionals met een relevante hbo-opleiding die zich willen verdiepen in:
- het versterken van een positief schoolklimaat;
- passend onderwijs;
- gedrag en sociaal-emotionele ontwikkeling;
- specifieke onderwijsbehoeften;
- pedagogisch handelen;
- coaching van collega’s;
Wat leer je in de opleiding?
Tijdens vijf praktijkgerichte modules ontwikkel je kennis én vaardigheden rondom gedrag en onderwijsbehoeften.
Je leert onder andere:
- gedrag observeren en analyseren;
- gedragsproblemen tijdig signaleren;
- passende interventies kiezen;
- omgaan met internaliserend en externaliserend gedrag;
- een veilig pedagogisch klimaat creëren;
- collega’s begeleiden en coachen;
- onderwijs afstemmen op specifieke onderwijsbehoeften.
Alles wat je leert pas je direct toe binnen je eigen school.
Inhoud van de opleiding
Vijf kernmodules
Tijdens de opleiding volg je vijf verplichte kernmodules waarin je jouw kennis en vaardigheden rondom onderwijsbehoeften, gedrag en coaching ontwikkelt. Daarnaast kun je je verder specialiseren en kiezen voor twee optionele aanvullende modules.
Sociaal-emotionele ontwikkeling en groepsdynamica
Een sterke basis begint bij inzicht in de ontwikkeling van kinderen en de dynamiek binnen een groep. In deze module leer je gedrag beter begrijpen en creëer je een positief pedagogisch klimaat waarin leerlingen zich veilig voelen en tot leren komen.
Dit leer je:
- de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen begrijpen;
- groepsdynamische processen herkennen en beïnvloeden;
- gedrag observeren en analyseren met passende instrumenten;
- signalen van specifieke onderwijsbehoeften herkennen;
- een veilig en stimulerend leerklimaat creëren.
Pedagogisch handelen
Jouw handelen maakt het verschil. In deze module ontwikkel je jouw pedagogische visie en versterk je jouw vaardigheden om leerlingen effectief te begeleiden. Je leert bewust reflecteren op je eigen rol en handelen in de klas.
Dit leer je:
- je eigen pedagogische visie en interactiestijl versterken;
- pedagogische tact bewust inzetten;
- handelingsgericht werken toepassen;
- inspelen op de basisbehoeften van leerlingen;
- bijdragen aan motivatie, zelfstandigheid en welbevinden.
Internaliserend gedrag
Niet alle gedragsproblemen zijn zichtbaar. In deze module leer je internaliserend gedrag, zoals angst, faalangst en somberheid, tijdig signaleren en leerlingen passend begeleiden.
Dit leer je:
- internaliserend gedrag herkennen en analyseren;
- onderscheid maken tussen een ontwikkelingsvraag en een stoornis;
- risicofactoren en beschermende factoren in kaart brengen;
- oplossingsgerichte en progressiegerichte gesprekken voeren;
- leerlingen ondersteunen bij hun sociaal-emotionele ontwikkeling.
Externaliserend gedrag
In deze module krijg je inzicht in gedrag dat zichtbaar is in de klas, zoals impulsiviteit, agressie of oppositioneel gedrag. Je leert gedrag planmatig analyseren en passende interventies kiezen.
Dit leer je:
- externaliserend gedrag signaleren en begrijpen;
- kennis toepassen over ADHD, ADD, ODD, CD en autisme;
- gedrag planmatig analyseren;
- effectieve interventies en handelingsadviezen opstellen;
- gedrag positief beïnvloeden in de dagelijkse onderwijspraktijk.
Coaching van collega’s
Als specialist ondersteun je niet alleen leerlingen, maar ook collega’s. In deze module ontwikkel je de vaardigheden om collega’s professioneel te begeleiden bij vraagstukken rondom gedrag en onderwijsbehoeften.
Dit leer je:
- coachings- en gespreksvaardigheden toepassen;
- collega’s begeleiden bij complexe casussen;
- omgaan met weerstand en emoties in gesprekken;
- feedback geven die ontwikkeling stimuleert;
- teamleren en professionele samenwerking versterken.
Twee verdiepingsmodules (optioneel)
Verdiepingsmodule 6 – De veilige school (optioneel)
Een veilig schoolklimaat vraagt om een gezamenlijke aanpak. In deze verdiepingsmodule leer je hoe je bijdraagt aan een schoolbrede cultuur waarin sociale veiligheid, duidelijke afspraken en positief gedrag centraal staan.
Dit leer je:
- bouwen aan een veilig pedagogisch klimaat;
- schoolbreed gedrag- en veiligheidsbeleid versterken;
- Positive Behavior Support (PBS) toepassen;
- samenwerken met ouders en externe partners;
- bijdragen aan een positieve schoolcultuur.
Verdiepingsmodule 7 – Bewegen en leren (optioneel)
Bewegen draagt bij aan de ontwikkeling, het gedrag en het leren van kinderen. In deze module ontdek je hoe je beweging doelgericht kunt inzetten om het leerproces en de ontwikkeling van leerlingen te ondersteunen.
Dit leer je:
- de relatie tussen motorische ontwikkeling, gedrag en leren begrijpen;
- motorische achterstanden signaleren;
- bewegen inzetten als ondersteuning van het leerproces;
- onderwijs afstemmen op verschillende onderwijsbehoeften;
- praktische toepassingen ontwikkelen voor jouw eigen onderwijspraktijk.
Opzet van de opleiding
Intake
Voorafgaand aan de opleiding vindt een intake plaats. Via een vragenlijst breng je je motivatie, competenties, mogelijkheden en de ondersteuning vanuit je school of werkplek in kaart. In een online gesprek van circa 30 minuten bespreek je dit met de docent.
Opbouw van de opleiding
De opleiding bestaat uit 5 modules, elk met een eigen thema. Elke module omvat:
- 4 bijeenkomsten van 3,5 uur per module
- literatuurstudie
- praktijk- en leerteamopdrachten
- een eigen leervraag
- een voortgangsassessment (verslag en presentatie)
De totale studiebelasting bedraagt 70 uur per module.
Alle opdrachten verzamel je in een portfolio.
Eindassessment
Na het afronden van de vijf modules volgt het eindassessment. Dit bestaat uit:
- een eindverslag (leeropbrengst, visie, competentieontwikkeling en 360° feedback)
- reflectie op ontwikkelingen binnen de school
- inlevering van het portfolio
Bij een voldoende beoordeling volgt het eindgesprek met de kerndocent en een gecommitteerde uit het werkveld.
Diploma
Na het succesvol afronden van het eindassessment ontvang je het post-hbo-diploma Specialist Onderwijsbehoefte Gedrag. Deelname aan losse modules levert een bewijs van deelname op. Het is mogelijk om op te gaan voor het geregistreerde post-hbo-diploma.
De studiebelasting is 350 uur (20 bijeenkomsten, intake, eindpresentatie, zelfstudie, portfolio, praktijkopdrachten).
Elke module heeft een studiebelasting van 70 uur.
De opleiding is geschikt voor bevoegde leraren (speciaal) basisonderwijs. De toelatingseis is een relevante hbo-opleiding.
De kosten bij starten in het studiejaar 2026-2027 bedragen € 3.350,- exclusief studiemateriaal.
De opleiding heeft een duur van anderhalf jaar en wordt gegeven op de dinsdagavond van 18.00 – 21.30 uur. De opleiding start in september 2026.
Planning Specialist Onderwijsbehoefte en Gedrag 2026-2027:
Samenwerkingspartners
Hogeschool KPZ werkt samen met gastdocenten in deze opleiding Specifieke Onderwijsbehoefte en Gedrag.
CPION
De opleiding is in aanvraag bij de Stichting Post Hoger Beroeps Onderwijs Nederland.
Heb je vragen?
Of wil je meer informatie over andere opleidingsmogelijkheden? Neem dan contact op met next@kpz.nl