Specialist Onderwijsbehoeften en Gedrag

Bij passend onderwijs gaat het er om dat alle leerlingen zich optimaal kunnen ontwikkelen op school. Dit betekent voor een bestuur en schoolteams dat er meer leerlingen zijn met specifieke onderwijsbehoeften en gedragskenmerken. Hoe ga ik om met kinderen met stoornissen in het autistische spectrum in de reken- en of taalles? Wat vragen kinderen met het syndroom van Asperger van mij als leraar? Hoe kan de schoolomgeving deze kinderen structuur bieden? Welk effect hebben gedragsproblemen op de groepsdynamiek? Hoe ga ik als leraar hiermee om?

Icon inhoud Inhoud

In de post-hbo-opleiding Specialist Onderwijsbehoeften en Gedrag neem je kennis van verschillende leer-, gedrags- en ontwikkelingsstoornissen. Je leert deze te signaleren en krijgt praktische tips hoe hier mee om te gaan in de groep. Ook is er aandacht voor jouw pedagogisch handelen. Je wordt jouw eigen stijl bewust en denkt na wat ‘specifiek’ inhoudt. Je weet een veilig pedagogisch leerklimaat te realiseren in de groep en op schoolniveau passend bij het eigen schoolprofiel. Je leert collega’s te begeleiden op thema’s die hierbij aan de orde zijn. Bijvoorbeeld contacten met samenwerkingsverband, maken van ontwikkelingsperspectief, gesprekken met ambulante begeleiders.

Voorafgaand aan de opleiding vindt een intakegesprek plaats. Gedurende een periode volg je verschillende modules. Elk afzonderlijke module bestaat uit vier bijeenkomsten rondom een thema met praktijkopdrachten en een voortgangsassessment. Elke module kent een aantal studiebelastingsuren. Bij het behalen van 300 SBU kan de deelnemer opgaan voor een eindassessment. Het eindassessment bestaat uit een bezoek aan de school waarin een lesbezoek en gesprekken met collega’s gevoerd worden. Ook levert de deelnemer zijn portfolio met het zorgplan van de school in. In dit document valt te lezen hoe de deelnemer zich ontwikkeld heeft en welke stappen er op school gezet zijn. Zodra dit met een voldoende afgesloten wordt, krijgt de deelnemer een post-hbo-diploma Specialist Onderwijsbehoeften Gedrag. Een deelnemer hoeft niet alle modules te volgen. Men kiest modules die passen bij de eigen behoeften of het schoolprofiel. Het is aan de deelnemer of hij of zij uiteindelijk opgaat voor het geregistreerde post-hbo-diploma. Voor het volgen van een afzonderlijke module krijgt de deelnemer een bewijs van deelname.

Lees hier meer over de modulaire opzet van deze opleiding

Icon programma Programma

Module sociaal emotionele ontwikkeling en groepsdynamica

In de module sociaal emotionele ontwikkeling en groepsdynamica komt kennis van de achtergronden van de verschillende gebieden van de ontwikkeling van kinderen tussen de 0 en 14 jaar aan de orde. De verschillende stadia in leeftijd worden aan de hand van de gebieden fysieke-, cognitieve- (denken, taal en rekenen) en sociaal- emotionele ontwikkeling behandeld. In de werkpraktijk kan je met de opgedane kennis op adequate wijze inspelen op de verschillen tussen kinderen en hun basisbehoefte vanuit een sensitieve en responsieve houding. Deze verschillen tussen kinderen kan je in kaart brengen door observatie-instrumenten te gebruiken en gesprekken met derden te houden. Door middel van kennis over de verschillende ontwikkelstadia van kinderen ben je in staat om een leerrijke en ontwikkelingsgerichte omgeving te creëren die uitlokt tot ontwikkeling. Je leert de betrokkenheid van kinderen bij hun activiteiten te (h)erkennen gekoppeld aan de verschillende ontwikkelingsstadia. Door het vergaren van kennis, het verzamelen van informatie, het interpreteren van gegevens en het doen van observaties werk je in deze module actief aan de ontwikkeling van een kind. Ook de rol van groepsdynamica wordt in deze module behandeld. Tot slot zullen sociaal emotionele methodes verkend worden.

Module internaliserend gedrag

Niet alleen ouders, maar ook leerkrachten kunnen een belangrijke rol spelen bij het signaleren van een ontwikkeling die niet past bij de ontwikkelingsleeftijd van het kind. Het is het moment waarop afwijkend gedrag optreedt, de duur en de intensiteit die maken of iets wel of niet zorgelijk is (Van Yperen, 2009). Het juist signaleren van niet leeftijdsadequaat gedrag doet niet alleen een beroep op kennis en vaardigheden van de leerkracht, maar vraag ook een opmerkzame houding, die bestempeld worden als Pedagogische Sensitiviteit en Responsiviteit.

In deze module wordt zoveel mogelijk handelingsgericht gewerkt: wat heeft deze groep, deze deelnemer nodig om zijn pedagogische sensitiviteit en responsiviteit te versterken. De module start met een beschrijving van pedagogische sensitiviteit en responsiviteit in brede zin, om zich vervolgens toe te spitsen op internaliserende problematiek. Omdat er geen exacte onderverdeling te maken is in vaardigheden die specifiek toepasbaar zijn op internaliserende of externaliserende aspecten, speelt de interactie tussen de docent en de groep een belangrijke rol bij het bepalen van welke aspecten in het kader van internaliserende problematiek essentieel zijn en welke literatuur relevant is. Aansluitend onderzoeken deelnemers welke vaardigheden zij reeds voldoende beheersen, en welke versterking of verbetering behoeven. Op basis hiervan bepalen de deelnemers afzonderlijk hun leervragen op basis waarvan de module getoetst en afgerond wordt.

Module Externaliserend gedrag

In deze module wordt zoveel mogelijk handelingsgericht gewerkt: wat heeft deze groep, deze deelnemer nodig om zijn pedagogische sensitiviteit en responsiviteit te versterken. De module start met een beschrijving van pedagogische sensitiviteit en responsiviteit in brede zin, om zich vervolgens toe te spitsen op externaliserende problematiek. Omdat er geen exacte onderverdeling te maken is in vaardigheden die specifiek toepasbaar zijn op internaliserende of externaliserende aspecten, speelt de interactie tussen de docent en de groep een belangrijke rol bij het bepalen van welke aspecten in het kader van externaliserende problematiek essentieel zijn en welke literatuur relevant is. Aansluitend onderzoeken deelnemers welke vaardigheden zij reeds voldoende beheersen, en welke versterking of verbetering behoeven. Op basis hiervan bepalen de deelnemers afzonderlijk hun leervragen op basis waarvan de module getoetst en afgerond wordt.

De huidige module is gericht op het verwerven van basiskennis, op de herkenning van en inzicht krijgen in de beïnvloeding van de leerontwikkeling en sociaal- emotionele ontwikkeling van kinderen met ADHD en ODD of kenmerken van CD. Kinderen met ADHD hebben moeite om zichzelf te begrenzen, zowel op het gebied van concentratie als op het gebied van gedrag. Kinderen met ODD zijn moeilijk in de opvoeding, opstandig en ongehoorzaam, maar niet gewelddadig. Kinderen met kenmerken van CD vertonen antisociaal gedrag, zonder respect voor de rechten en gevoelens van anderen. Doel is om te komen tot handelingsgerichte adviezen om te gebruiken binnen onder andere de dagelijkse praktijk en een ontwikkelingsperspectief.

Module (Veilige) school

Wat is de rol van ouders en het netwerk in en rond de school? Wat zijn afspraken en regels en hoe wordt er omgegaan met pesten? Daarnaast hoe positive behavior support kan bijdragen aan een veilige school, staan centraal in deze module.

Flyer Specialist Onderwijsbehoeften en gedrag module Sociaal veilige school

Module Bewegen en leren

Hoe kan bewegen het leren versterken? In deze module verdiep je je basiskennis ten aanzien van motorische ontwikkeling. Je leert welke fasen in motorische ontwikkeling er zijn en hoe deze van invloed kunnen zijn op het leerproces. Je verkrijgt kennis over motorische achterstanden en stoornissen en hoe hier vervolgens mee om te gaan. Het doel van de module is dat je als professional weet hoe je vanuit de specifieke onderwijsbehoeften van het kind de vertaalslag kunt maken naar bewegen. Daarbij geef je, onder begeleiding van een deskundige op het gebied van sport, bewegen en leren, zelf richting aan jouw persoonlijke leerbehoeften.

Module (Ortho) Pedagogisch Handelen van de leraar

De uitgangspunten van Pedagogische Tact worden behandeld en de student is zich bewust van het eigen pedagogisch handelen en herkent de effecten daarvan bij kinderen in de praktijksituatie.
Binnen deze module is er aandacht voor de basisbehoeften relatie, competentie en autonomie, waarbij de kracht van het kind verkend wordt. Tevens is er aandacht voor de basiskennis van de uitgangspunten en de cyclus van Handelingsgericht werken. De sociaal-emotionele ontwikkeling (persoonsvormend), het pedagogisch klimaat/groepsdynamische processen (sfeer, interactiestijlen en veiligheid) en voorwaarden voor leren zoals motivatie, concentratie en zelfstandigheid staan centraal. Ook de sociaal-emotionele ontwikkeling, specifieke ondersteuningsbehoeften: ‘Wat is specifiek? Voor wie? Hoe herkennen?’ worden behandeld.

Module Coaching van het team (module is uitwisselbaar met andere post-hbo-opleidingen)

In de begeleiding van kinderen met specifieke onderwijsbehoeften en gedragskenmerken heeft de leraar regelmatig gesprekken met externe experts. Er worden preventieve en curatieve adviezen gegeven voor zowel het handelen in de groep als ook adviezen voor de zorglijn in school. Je leert hoe je collega’s kunt coachen op het handelen in de groep en hoe je het teamleren kunt stimuleren. Coachen in het leren omgaan met kinderen met specifieke onderwijsbehoeften en gedragskenmerken, zodat het handelen van de leraar in de groep versterkt wordt. Collega’s coachen in de omgang met zorgplannen, HGW, ontwikkelingsperspectief, leerlingbespreking en ambulante begeleiders waarbij teamleden leren van en met elkaar.

Docenten
Gert-Jan Meijer (hogeschooldocent KPZ)
Henk Grit (hogeschooldocent Viaa)

Icon studiebelasting Studie­belasting

350 uur (vijftien bijeenkomsten, intake, eindpresentatie, zelfstudie, portfolio, praktijkopdrachten).

Icon toelatingseisen Toelatings­eisen

De opleiding is geschikt voor bevoegde leraren (speciaal) basisonderwijs.

Toelatingseisen
Relevante hbo-opleiding

Icon kosten Kosten

Kosten tot en met juli 2019

De kosten per module (65 SBU) bedragen € 530,- exclusief studiemateriaal.

Kosten vanaf september 2019:

De kosten per module (65 SBU) bedragen € 560,- exclusief studiemateriaal. Het eindassessment kost € 325,-. Bij een volledige deelname aan vijf modules en het eindassessment voor een post-hbo-diploma zijn de totale kosten € 3.125,-.

Icon planning Planning

De opleiding start bij voldoende deelname vanaf september 2018. De lessen vinden plaats op woensdagmiddag van 14.30 – 18.00 uur op KPZ.

2018-2019: De module veilige school kan 10 april niet van start gaan ivm onvoldoende aanmeldingen. 

Rooster

Planning 2019-2020:

Op basis van de inschrijvingen wordt er bepaald welke modules er in welke reeks gegeven worden.

Module Pedagogisch handelen van de leraar:

  • 4 september 2019
  • 18 september 2019
  • 2 oktober 2019
  • 30 oktober 2019

Module Coaching van het team OF Sociaal Emotionele ontwikkeling en gedragsproblemen:

  • 13 november 2019
  • 27 november 2019
  • 11 december 2019
  • 8 januari 2020

Module Sociaal veilige school OF Externaliserend gedrag

  • 22 januari 2020
  • 5 februari 2020
  • 4 maart 2020
  • 25 maart 2020

Module Internaliserend gedrag OF Bewegen en leren:

  • 8 april 2020
  • 22 april 2020
  • 13 mei 2020
  • 10 juni 2020

Icon extra-informatie Extra informatie

Samenwerkingspartners Viaa en KPZ
KPZ en Viaa werken samen aan de opleiding Specifieke Onderwijsbehoeften en Gedrag.

Lerarenportfolio.nl
Deze opleiding is gevalideerd door lerarenportfolio.nl.
Dit is het beroepsregister voor leraren in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs en speciaal (voortgezet) onderwijs.

CPION
De opleiding is in aanvraag bij de Stichting Post Hoger Beroeps Onderwijs Nederland.

Meer informatie
Voor meer informatie kun je contact opnemen met het Centrum voor Ontwikkeling: 038 4257620 of mail naar centrumvoorontwikkeling@kpz.nl.